GEN-BENELUX-L Archives

Archiver > GEN-BENELUX > 2008-03 > 1204988673


From: Frank Steggink <>
Subject: Re: [GEN-BENELUX] Vragen over Twents dialect
Date: Sat, 08 Mar 2008 10:04:33 -0500
References: <mailman.399.1204986963.20268.gen-benelux@rootsweb.com>
In-Reply-To: <mailman.399.1204986963.20268.gen-benelux@rootsweb.com>


M. Boers wrote:
> Ik weet dat dit striktgenomen OT is, maar aangezien de onderstaande vragen
> opkwamen tijdens genealogisch onderzoek, stel ik ze toch maar hier.
> Op een ansichtkaart die door een Twents familielid naar mijn grootouders
> werd gestuurd naar aanleiding van mijn moeders geboorte staan een aantal
> woorden die noch Van Dale, noch Google, noch Wikipedia kent en vandaar mijn
> vraag hier:
>
> "kraamschudden"
> "den vetten" (mogelijk staat hier den vesten)
> "scholdeukjes"
>
> Alle drie woorden hebben te maken met pasgeborenen en kraambezoektradities.
> Zo zou de "pettemeue" voor de "scholdeukjes" moeten zorgen.
> De schrijver beloofde langs te komen om te kraamschudden, maar de
> "krentestoete" zou niet op het toneel verschijnen (mogelijk omdat hij in
> Brielle woonde en daar geen stoete kon krijgen).
>
> Hieronder volgt de gehele tekst, voor zover van belang voor de vraag:
>
> Zoodra ik een geschikte gelegenheid vind kom ik eens om een hoekje kijken en
> terdege "kraamschudden", doch zeg er maar bij dat de "krentestoete" niet op
> het tooneel verschijnt.
> Doch om het nu niet te vergeten moet ik u eerst eens hartelijk gelukwenschen
> met "den vetten".
> En laat Jet nu giechelen en lachen zij is onderhand toch maar mooi
> pettetante -zeg eens jet heb je al gezorgd voor de "scholdeukjes" dat doet
> altijd de "pettemeue" vraag het maar aan moeder.

Hallo Michael,

Ik ben van na de periode dat veel van de oude tradities en het dialect in
ongebruik zijn geraakt, maar "loa'w kiek'n wat 't wodt".

Kraamschudden ("kroamschud'n" in mijn dialect) is kraamvisite. Vroeger werd daar
vaak een groot feest van gemaakt, omdat het toch een bijzondere gebeurtenis is.
Maar tegenwoordig wordt deze term nog steeds gebruikt. Noabers (buren met wie
een bepaalde "band" bestaat, die ook tot uitdrukking komt bij huwelijken en
overlijdens), familieleden (ooms en tantes), vrienden en goede bekenden komen
allemaal langs. Niet allemaal tegelijk, maar het wordt meestal van te voren
afgesproken wanneer een groep mensen langskomt. Herman Finkers heeft ooit een
animatiefilm uitgebracht, "kroamschud'n in Mariaparochie", die vaak rond de
kerst wordt uitgezonden.

Krentestoete ("krent'nwegge") is een groot formaat krentebrood. Stoet is dialect
voor brood. Een boterham is een "vlak stoet". Ook bij huwelijken en andere
gelegenheden komt vaak de krentewegge om de hoek kijken. Vroeger was het de
meest feestelijke lekkernij voor de bevolking. Zie bijv.
http://www.bakkerijschulten.nl/?pagina=934 voor meer informatie.

"Den vetten" lijkt me niet specifiek Twents dialect. Baby's hebben veel babyvet,
dus ik neem aan dat gewoon het pasgeboren kind wordt bedoeld.

"Pettemeue" is peettante. Dit is ook uit de tekst van de briefkaart af te leiden.

"Scholdeukjes": ik heb geen idee. Een "deukke" (zoals ik zou schrijven) is een
doekje. "Schol" slaat vast niet op de soort vis. Misschien schotel (sch├Âttel)?
Dus zou het volgens deze huis-, tuin- en keukenetymologie "schoteldoekje"
beteken, ofwel servet.

Hier is trouwens een gratis elektronische versie van het Twents Woordenboek te
vinden: http://members.home.nl/dialexicon/ Ik heb hem nog (?!) niet
geïnstalleerd bij mezelf, maar de genoemde woorden staan hier vast wel in.
Eventueel in een andre schrijfwijze.

Welke van de familienamen die je noemt komt uit Twente? Reuvers? Of Distelbrink?
Maar dat lijkt me meer Achterhoeks. Boers is ook een Twentse naam, maar ik had
ergens gelezen dat dat niet jouw familie is.

Goodgoan,

Frank


This thread: