GEN-BENELUX-L Archives

Archiver > GEN-BENELUX > 2010-11 > 1290951661


From: "Evertjan." <>
Subject: Re: [GEN-BENELUX] Vraag Oorlogsnaauw d'Swaluw
Date: 28 Nov 2010 13:41:01 GMT
References: <12735$4cf23a21$5ed3d7c1$23988@cache60.multikabel.net><30bd0$4cf24435$d979e6ee$7681@cache70.multikabel.net><3cd3d$4cf2479a$3ec2b734$17481@news.chello.nl>


Rob Bishoff wrote on 28 nov 2010 in soc.genealogy.benelux:

> Volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal is een snauw "Zeker
> lang en laag klein schip voor binnen- en kustvaart", iets anders dan
> een fregat, lijkt me.

1 snauwmast en snauwzeil, toch wel iets wat ook bij koopvaardijfregatten
werd toegepast.

2 later werden alle oorlogsschepen met minder dan vijftig stukken
aangeduid als fregat.

========================

Snauw

De snauw was een lang, laag, klein en vooral snel schip met scherpe
boeg uit het eind van de zeventiende eeuw, dat voor de kust- en
binnenvaart werd gebruikt, maar ook als adviesjacht bij de oorlogsvloot.
De snauw voerde achter de grote mast onder de mars een dunner rondhout
[snauwmast], waaraan het snauwzeil kon worden gehesen. Dit systeem werd
op latere koopvaardijfregatten aan elk van de drie masten toegepast
[PleC]. De grote mast was bij de snauw de achterste mast (bezaansmast).
Het type was afkomstig uit Zeeland en Vlaanderen. De latere brik leek
veel op een snauw, maar het brikzeil werd niet meer - zoals het
snauwzeil bij de snauw - langs een apart mastje gevoerd. In de 18e eeuw
werden op de drukke Oostzeevaart (zo'n drieduizend scheepsbewegingen per
jaar) ook snauwen ingezet.

<http://vaartips.nl/zeevaart.htm#snauw>;

Fregat

Een driemast volschip, aan het eind van de Middeleeuwen ontwikkeld als
half koopvaarder half oorlogsschip sterk gelijkend op een pinas, echter
met een verder overhangend achterschip. Vr die tijd was het de
benaming voor grote open Portugese oorlogsbodems die door zeilen of
riemen werden voortbewogen. Een fregat was honderd of tweehonderd last,
maar de koopvaardijfregatten van eind 18e eeuw gingen wel tot 500
rogge-lasten. De Hollanders, die het zelf moesten doen met kraken,
galjoenen, fluiten en pinassen, zouden het model hebben buitgemaakt op
de Duinkerkers die voeren met een schip "dat de ergste storm kon
doorstaan". Het was een pinas-fregat. Er werden er een paar na hevige
strijd veroverd en zorgvuldig bekeken en opgemeten, waarna de werven in
Harlingen, Vlissingh, Middelburgh en ook het Amsterdamse Bickerseylant,
Wittenburgh en Cattenburgh gonsden van bedrijvigheid. Begin 17e eeuw
groeide in bouworde een verschil tussen oorlogs- en koopvaardijfregaten.
Er ontstond een snel oorlogsschip voor verkennings- en kruiserdiensten
en natuurlijk oorlogvoering. De platte overhangende spiegel welke bij de
koopvaardijfregatten bleef, veranderde bij de oorlogsschepen gaandeweg
in een ronder achterschip en de tuigage werd gemoderniseerd. De schepen
kwamen qua grootte en bewapening net onder een linieschip, minder zwaar
gebouwd, maar vooral snel. En wat je absoluut niet zou verwachten: er
kon met sommige worden geroeid. In verslagen van De Ruyter's reizen is
er herhaaldelijk sprake van en op een schilderij van "oorlogsfotograaf"
Willem van de Velde de Oude zijn op zo'n galei-fregat wel twintig doften
(roeibanken) te onderscheiden. Vanaf de 18e eeuw werden overigens alle
oorlogsschepen met minder dan vijftig stukken aangeduid als fregat en
volgens Le Comte zijn de Amerikanen de uitvinders van het zware fregat
zoals op de onderste afbeelding.

<http://vaartips.nl/zeevaart.htm#fregat>;

--
Evertjan.
The Netherlands.
(Please change the x'es to dots in my emailaddress)

This thread: