GEN-BENELUX-L Archives

Archiver > GEN-BENELUX > 2011-03 > 1300549273


From: Herman van der Woude <>
Subject: Re: [GEN-BENELUX] dwangarbeiders Ford Keulen 40-45
Date: Sat, 19 Mar 2011 16:41:13 +0100
References: <514ec$4d83a599$5f6040dd$2195@news.chello.nl><34c33a75-6640-4c1f-84d0-0e4eee93492c@d28g2000yqf.googlegroups.com><4d83af24$0$81481$e4fe514c@news.xs4all.nl><96f6c$4d83e954$5f6040dd$16948@news.chello.nl><mn.98447db345461c13.101489@zonnet.nl><7ac53$4d848333$5f6040dd$16500@news.chello.nl>


LJ schreef op zaterdag, 19-3-2011, het volgende :

> "Herman van der Woude" <hvdwoude @ zonnet.nl> schreef in bericht
> news:...
>> Waarschijnlijk kan ik je ook niet verder helpen, maar nieuwsgierig ben ik
>> door je reactie wel geworden. Het is bekend dat bij Ford Keulen
>> tewerkgestelden, ook uit Nederland (dwangarbeiders, maar niet altijd), aan
>> het werk werden gezet. Als ik aan 'tewerkgestelden' denk, denk ik
>> automatisch aan 'Fremdarbeiter' en daar past "een Duitse dame uit Keulen"
>> nou niet precies bij. Zou je daar misschien wat meer informatie over kunnen
>> verschaffen (ik hoef haar personalia niet te weten)?
>
> Dag Herman,
>
> Op
> http://www.nadir.org/nadir/archiv/Antifaschismus/Themen/Zwangsarbeit/ZwangFord.html
> vond ik een algemeen verhaal. In mijn geval gaat het om een dame, geboren in
> 1895 in Danzig uit een vermoedelijk Pommernse vader en Engelse moeder (beiden
> 'artiesten'), die in 1938 als ongehuwde moeder in Keulen woonde en de kost
> verdiende als (circus)artiest, vermoedelijk niet in vaste dienst van een
> bepaald circus. Over de context van de tewerkstelling weten we eigenlijk nog
> heel erg weinig. Dat maakt de speurtocht juist zo interessant.
>
> hartelijke groet,
> Luuk

Hallo Luuk,

Wat ik hierop antwoord, is speculatief - maar misschien heb je er toch
wat aan.

Ik heb het verhaal achter de weblink gelezen (wat een vervelende opmaak
met die kleine lettertjes op een breed scherm, maar dit terzijde) en ik
heb uit mijn vroegere werk (onderzoek op het gebied van - Nederlandse -
oorlogsslachtoffers en verzetsdeelnemers) enige kijk op de
tewerkstelling bij Duitse bedrijven gedurende Wereldoorlog II. Ik meen
mij te herinneren dat er ook Nederlanders (Nederlandse mannen) bij Ford
in Keulen zijn tewerkgesteld, naast vele andere nationaliteiten en
Oost-Europese krijgsgevangenen. Naar die laatste groep wordt in die
website nog gerefereerd.

De arbeidster waar het om zou gaan, is echter een Duitse. De paar
details die je me geeft, Pommerse afkomst - dus waarschijnlijk
Volksduitse en geen Rijksduitse, ongehuwde moeder, circusartieste (met
name dit), doen mij vermoeden dat zij door het toenmalige Duitse regime
als "asociaal" zal zijn bestempeld. "Asocialen" werden in principe
ondergebracht in een Arbeitserziehungslager (AEL) en vandaar gedwongen
tewerkgesteld bij een bedrijf. Ook Ford had dwangarbeiders uit een of
meerdere AELs in "dienst". Dat er overigens van "Erziehung" als bedoeld
in "Arbeitserziehungslager" weinig terechtkwam, hoef ik hier niet uit
de doeken te doen. De voornaamste reden van bestaan van een AEL was om
de "asocialen" uit het gewone maatschappelijke verkeer te halen en ze
als goedkope werkkrachten in te zetten. Ze waren niet vrij om te gaan
en te staan waar ze wilden. Hun positie was echter niet zo beroerd als
die van de Oost-Europese krijgsgevangenen.

Als ik gelijk zou hebben en jouw "Keulse dame" is in de oorlog in een
AEL ondergebracht geweest en vandaaruit tewerkgesteld bij Ford, dan is
er waarschijnlijk nog wel het een en ander bij het Duitse Rode Kruis
over haar bekend, wellicht ook nog wel bij de International Tracing
Service (ITS) van het Internationale Rode Kruis. De ITS heeft zijn
basis in Arolsen, Duitsland. En wellicht is via het Sozialamt van de
gemeente Keulen ook nog wel wat te achterhalen. In alle gevallen heb je
wel de uitdrukkelijke (schriftelijke) machtiging van de betrokken vrouw
nodig, of als deze inmiddels is overleden, van haar directe
nabestaanden. Vraag naar de voorwaarden bij de betreffende diensten.

Ik ben benieuwd naar de resultaten van je speurtocht. Succes!

--
Met vriendelijke groet,
Herman van der Woude


This thread: